Sussan olmuyor, susmasan olmaz: İlle dostun bir tek gülü yaralar beni - Bedri Tekin

TMMOB/MMO tarafından 2001 yılından beri düzenlenmekte olan İşçi Sağlığı İş Güvenliği (İSİG) Kongresi bu yıl, 23-26 Ekim 2019 tarihlerinde Adana’da I. Uluslararası X. Ulusal İSİG Kongresi olarak düzenlendi.

Kongreye 472 delege olmak üzere en az 1.814 kişi katıldı. Kongreye, Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) Türkiye Ofisi, Dünya Sağlık Örgütü (WHO) Türkiye Temsilciliği, Uluslararası İş Sağlığı Komisyonu (ICOH), Uluslararası Sosyal Güvenlik Birliği (ISSA),Uluslararası Sendikalar Konfederasyonu (ITUC), TTB, DİSK, KESK, MMO, TMMOB’ye bağlı diğer odalar, üniversiteler, Aile Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı, İşyeri Hekimleri Derneği, diğer meslek örgütleri, kamu ve özel kurum ve kuruluşlarından temsilciler ile işçiler, sendika yöneticileri, bilim insanları, mühendisler, doktorlar, iş güvenliği uzmanları, işyeri hekimleri, ilgili teknik personel, sağlık personeli, hemşireler, öğrenciler katıldı. Kongrede 54 sözlü, 23 poster bildiri sunulmuş, iki açılış paneli, iki konferans ve kapanış oturumu toplam 40 oturum yapılmıştır. Kongreye, Makedonya, Hindistan, Almanya, İngiltere, ABD, İran ve İsviçre’den de bilim insanları, sendikacılar katılmış ve bildiri sunmuştur.

Kongre Sonuç Bildirgesinde yer alan bazı tespitleri paylaşmak istiyorum:[1]

  1. Sağlıklı ve güvenlikli bir ortamda çalışmak her çalışanın hakkıdır.
  2. İşçi sağlığı ve iş güvenliğinin sağlanması öncelikle devletin ve işverenin görevidir.
  3. İşyerlerinde “önce insan, önce sağlık, önce işçi güvenliği” anlayışı yerleştirilmeli, üretim süreçlerinde işçi sağlığı ve iş güvenliği önlem ve uygulamalarına öncelik verilmelidir. Yapılacak tüm düzenlemelerde işyerlerinde işçi sağlığı ve iş güvenliğinin sağlanmasında asıl sorumluluğun işverende olduğu gerçeğinden uzaklaşılmamalıdır.
  4. İşçi sağlığı ve iş güvenliği hizmetlerinin piyasalaştırılması, yaşanan sorunların en temel kaynaklarındandır. İşyerlerine verilecek işçi sağlığı ve iş güvenliği hizmetleri, bir kamu hizmeti olarak ele alınmalıdır.
  5. İşçi sağlığı ve iş güvenliği ile ilgili ulusal politikaların oluşturulması, kararların alınması ve işyerlerinde denetim diğer sosyal tarafların görüşleri önemsenmeden tek başına eski adıyla Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı (ÇSGB) yeni adı ile Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı (AÇSHB) tarafından yerine getirilmektedir. Gelinen nokta göstermektedir ki; doğru kararlar alınmamakta, istenen uygulamalar hayata geçirilememektedir. Sendikalar, Üniversiteler, TMMOB, TTB, AÇSHB ve Sağlık Bakanlığı’nın katılımı ile idari ve mali yönden bağımsız, çoğunluğunu emek örgütlerinin oluşturduğu ulusal bir enstitü oluşturulmalıdır. Enstitü, politikaların oluşturulması, kararların alınması ve işyerlerinde denetim görevlerini yerine getirmelidir.

1 Kasım 2019 tarihinde sendika.org’de Dr. A. Selçuk ATALAY imzası ile “MMO Adana İSİG Kongresinin ardından: İşçi Sağlığı İş Güvenliğine nereden, kiminle bakıyoruz?” başlıklı bir yazı yayımlandı.[2] TMMOB/MMO da, TMMOB/MMO’nun görüşleri de, düzenlediği etkinlikler de elbette eleştirilebilir, eleştirilmelidir. Özellikle, dostça yapılacak eleştirilerden öğreneceklerimiz olacaktır. Ancak “dört ya da beş kişiden “Kongrenin bu sefer biraz farklılaştığına, değiştiğine ilişkin cümleler dinledim” diye başlayan “MMO’nun düzenlediği kongreye katılımın azaldığı vb.” gerekçelerle “Kongrenin bu sefer biraz farklılaştığını, değiştiği”ni söyleyerek devam eden yazar, daha sonra gerçek dışı birçok iddiada bulunmuş. Öncelikle belirtmeliyim ki Kongreye katılım azalmamakta, her geçen yıl daha da artmaktadır. Kongreyi düzenlerken, kimseyi hoşnut etme amacımız olmamış, alanın ihtiyaçları göz önünde bulundurulmuştur.

Kongreye ilişkin yazacağım bir yazının bir ön yargı, dedikodu yazısına yanıt vermekten çok işçi sağlığı ve iş güvenliğine ilişkin sorunları kapsamasını isterdim. Ancak, dost bildiğim birisinin gerçek dışı iddialarına ve onu yayımlayan internet sitesine sessiz kalmak, kongrede MMO Oda Yönetim Kurulu adına Düzenleme Kurulu üyesi olarak bulunan beni rahatsız ederdi. En azından Kongre Sonuç Bildirgesinin, MMO OYK Başkanı Yunus Yener[3], TMMOB Yürütme Kurulu üyesi Mehmet Besleme, DİSK Genel Başkanı Arzu Çerkezoğlu[4], KESK Eş Genel Başkanı Aysun Gezen, Dev Yapı İş Genel Başkanı Özgür Karabulut, HAZARD Dergisi Editörü Rory O’nell başta olmak üzere yapılan konuşmaların, “işçiler işyerinde ölmeye mahkûm mu” başlıklı sunumumun yazara ve yazıyı yayımlayan internet sitesine bir yanıt olduğunu bilmekle birlikte kongreye emek veren onlarca insanın emeğinin ayak altına alındığı, MMO’nun kirletilmeye çalışıldığı bir yazıdaki gerçek dışı iddiaları görmemek olmazdı.

  1. Yazar, “Bu yakınlaşmanın varlığı, yokluğu konusunda tahminler yürütmeye gerek de yok aslında… Çünkü bu yıl Kongre’nin Yürütme Kurulu’nda Bakanlık’tan isimleri zaten görebiliyoruz” demiş, eğer dostça davranılsa ve araştırılsa idi, Kongrenin düzenlenmeye başlandığı 2001 yılından bu yana bakanl��k yerel birimlerinden (İSGÜM ya da İş Teftiş Adana Grup Başkanlığı) birisinin mutlaka yürütme kurulunda yer aldığını görürdü. Bu yürütme kurulu üyeleri baştan beri kurullarda bakanlık adına değil, kişi olarak yer almaktadırlar. (Etkinlik MMO etkinliğidir ancak baştan beri yürütme kurullarında Adana Tabip Odası üyesi hekimler, Adana’daki üniversitelerden akademisyenlerde yer almaktadır) Son Kongrede, Yürütme Kurulunda yer alan müfettiş daha önceki Kongre Yürütme Kurullarında da yer almıştır. Evet, yıllardır kongrenin başarılı olması için emek vermiştir.
  2. Yazar, “Kongre oturumlarında Bakanlığın desteği, ağırlığı (programı da inceleyince de görülüyor) yoğun bir bakanlık mensubu katılımı ile görünür durumdaydı” diyor. Kongrede Eğitim, İş Ekipmanlarının Periyodik Kontrolü, İş Kazaları, Büyük Endüstriyel Kazalar, Kamu Kurumlarında İSİG, Yüksekte Güvenli Çalışma oturumlarında bakanlığın ilgili birimlerinde konuşmacılar vardı. İSİG ile azıcık ilgisi olan biri sanırım bu oturumlarda neden bakanlıktan konuşmacı vardı demez. Bunun yanında şunu da belirteyim ki, bir önceki kongrede de bakanlığın ilgili birimlerinden 6 konuşmacı bulunmuştu.
  3. Selçuk Atalay sanırım bir kongreye ilk kez katılmıyor, etkinliklerde oturum sonrasında sorular yazılı ya da sözlü olarak alınabilir. Soruların yazılı olarak iletilmesi istenilen oturum benim yönettiğim, ILO Türkiye Ofisi Direktörü Numan Özcan, WHO Türkiye Temsilciliğinden Dr. Tufan Nayır ve İSGGM Genel Müdürü Sedat Yenidünya’nın konuşmacı olarak katıldıkları oturum idi. Sevgili Selçuk Atalay “kongreyi nasıl eleştiririz” konusunda biraz fazla zorlanmışsınız. Soruların yazılı olması “daha fazla sorulabilsin” diye benim tercihimdi bu, zaten oturumda yazılı olarak onlarca soru geldi. Sonuç bildirgesinde, TMMOB, MMO adına yapılan hangi konuşmada, sunumda, bakanlığın yanlış uygulamalarını söylenmediği, gizlendiği bir anlayış varsa o belirtilse idi, söylenenleri dostlarımızın katkısı olarak alırdık.
  4. Oturumun birinde bir müfettişin sunumunda yer alan, düşen bir işçiye “Daha iş bitmedi!” diye seslenilen karikatürü ben işveren tavrına karşı zekice bir eleştiri olarak değerlendirirken, A. Selçuk Atalay bu karikatüre “salondan itiraz eden olmadı” diyor. Kusura bakma ama A. Selçuk Atalay o karikatürü salonda bulunanların, işverenlerin önceliğinin işçinin sağlığı değil işin bitmesi olduğunu eleştiren bir karikatür olarak gördüklerini gösterir.
  5. Selçuk Atalay’ın yazısında yer alan “TMMOB’ye bağlı MMO’nun Adana Şubesi’nin bunca yıl fedakârlık ve disiplinle sürdürdüğü İSİG Kongresi’nin önemi ortadadır. Bu Kongre’nin emekten yana bir çizgide devam etmesi için, İSİG alanına ilişkin ‘emekten yana sözleşme imzalamış’ olan tüm aktörlere görev düşmektedir” ifadesine ve yazının bu niyetle yazıldığına inanmak isterdim, ama ne yazık ki, yazıyı dedikodu yapmak isteyen, kongrenin başarısız olmasını bekleyenleri mutlu edecek, asılsız iddialarla dolu bir metin olarak gördüğümü belirtmek durumundayım. Kongrede MMO adına görev yapan herkesin yaşamı emekten yana koyduğu tavırlarla, doludur ve bundan hiç taviz vermemiş, boyun eğmemiş, bedel ödemişlerdir. Bu vesile ile kongrenin başarısı için emek veren herkesi bir kez daha kutluyorum.

TMMOB’nin, MMO’nun işçilerin tüm sorunlarında olduğu gibi işçi sağlığı ve güvenliği konusundaki tavrı sınıftan, emekten, emekçiden yana bir tavırdır. Bu yolda emekçilerle birlikte yürümeye devam edeceğiz. Kongrede de bu tavır sürdürülmüştür. Yönümüz, yolumuz bellidir, bu yoldan bizi kimse çeviremez. Yürüyüşümüzde, yol arkadaşlarımız bizi dost bilenler, dostça eleştiri yapabilenler olacaktır.

*Bedri TEKİN
MMO OYK Üyesi
Kongre Düzenleme Kurulu Üyesi

Dipnotlar:

[1] Sonuç Bildirgesi’nin tamamına http://isigkongresi.org/ adresinden ulaşılabilir.

[2] https://sendika63.org/2019/10/mmo-adana-isig-kongresinin-ardindan-isci-sagligi-is-guvenligine-nereden-kiminle-bakiyoruz-567557/

[3] https://www.mmo.org.tr/merkez/duyuru/iuluslararasi-xulusal-isci-sagligi-ve-guvenligi-kongresi

[4] http://disk.org.tr/2019/10/taseronun-guvencesizligin-sendikasizlastirmanin-sonucu-is-cinayetleridir/

Sendika.Org