Tüzel'in çocuk işçilik önergesine cevap verildi

Esenyurt'taki Beysan Sanayi Sitesi'nde bulunan Naz Alüminyum isimli işyerinde sigortasız çalıştırılan 17 yaşındaki O.T. 9 Nisan günü meydana gelen iş kazasında, elini alüminyum levhaların kesildiği testereye kaptırmış ve O.T.'nin serçe ve yüzük parmağı kopmuştur. Olayın ardından işveren ve servis şoförü tarafından Özel Anadolu Hastanesi'ne getirilen gencin parmakları ameliyatla dikilmiş, platin takılmıştır.

Fabrika patronunun, gencin sigortasının olmadığını ve yaşanan kazanın SGK'ya bildirilmemesini söylediği, Naz Alüminyum isimli  bu işyerinde O.T.'nin dışında biri on sekiz yaşının altında toplam 10 kişinin çalıştığı ve tamamının sigortasız olduğu, ayrıca iş yoğunluğuna göre 3-4 kişilik göçmen, Suriyeli yevmiyeci işçiler çalıştırıldığı iddia edilmektedir.  Yanı sıra, patronun, iş kazası geçiren gencin babasıyla “anlaşırız-iş kazası raporu tutmayın baskı ve para tekliflerine” karşın babanın ısrarı üzerine iş kazası raporu tutulduğu belirtilmektedir.

İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Meclisinin 2013’e dair yayınladığı raporda,iş cinayetlerinde yaşamını yitiren 1235 işçinin 59’unun  çocuk işçi olduğu belirtilmekte, bunların 18’i, 14 yaş ve altı, 41’i 15-17 yaş arasındadır.

“13 yaşındaki kimya işçisi Ahmet Yıldız’ın plastik enjeksiyon makinesine sıkışarak can vermesi, hastaneye trafik kazası geçirdi diye getirilmesi ve işverenine açılan davada 30 bin 40 TL ceza verilmesi, bunun 24 taksite bölünmesi Türkiye’de çocuk işçiliğin durumunu özetlemektedir.”

Konuyla ilgili olarak;

1) Bakanlığınız, Naz Alüminyum ve benzeri çocuk emeği sömüren fabrikalara daha ne kadar göz yumacaktır?

2) Esenyurt'taki Beysan Sanayi Sitesi'nde bulunan Naz Alüminyum isimli fabrika ne zaman kurulmuştur? Kaç işçi çalışmaktadır?

3) Bu işyeri Bakanlığınızca denetlenmiş midir? Denetlendi ise, ne zaman denetlenmiş ve neler tespit edilmiştir? Bu işyerine denetim/ler sonrasında bir yaptırım uygulanmış mıdır?

4) Naz Alüminyum fabrikası gibi,  kaçak, sigortasız, kayıtsız küçük yaşta çocuk çalıştıran kaç fabrika vardır? Bakanlığınızca yapılan denetimlerde böyle kaç işyeri tespit edilmiştir? Bunlara ne işlem yapılmıştır?

5) Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının, iş kazası davalarında kamu adına taraf olması gerekmez mi? Bu yönde yasal bir çalışmanız var mı?

6) Çocuk işçiliğin önlenmesi ve benzeri durumların yaşanmaması için Bakanlığınızca hangi önlemler alınmaktadır?

A. Levent Tüzel

HDP İstanbul Milletvekili

İSTANBUL MİLLETVEKİLİ SAYIN A. LEVENT TÜZEL'İN 7/43026 ESAS NUMARALI YAZILI SORU ÖNERGESİNE DAİR CEVAPLAR

Bilindiği üzere 06.04.2004 tarihli ve 25425 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Çocuk ve Genç İşçilerin Çalıştırılma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik çocuk ve genç işçilerin sağlık ve güvenliklerini, fiziksel, zihinsel, ahlaki ve sosyal gelişmelerini veya öğrenimlerini tehlikeye atmadan çalışma şekillerinin esaslarını belirlemek ve ekonomik istismarlarını önlemek amacıyla hazırlanmıştır.

4857 sayılı İş Kanununun 71'inci maddesi gereğince, 18 yaşını doldurmamış çocuk ve genç işçiler bakımından yasak olan işler ile 15 yaşını tamamlamış, ancak 18 yaşım tamamlamamış genç işçilerin çalışmasına izin verilecek işler, 14 yaşını bitirmiş ve ilköğretimini tamamlamış çocukların çalıştırılabilecekleri hafif işler ve çalışma koşulları bu yönetmelikte belirtilmiştir.

Çocuk ve genç işçiler, okula devam edenlerin okula devamları ile okuldaki başarılarına engel olmayacak, meslek seçimi için yapılacak hazırlıklara ya da yetkili makamlar tarafından yeterliliği kabul edilen mesleki eğitime katılmasına engel olmayacak işlerde çalıştırılabilirler.

İşverenler çocuk ve genç işçilerin tecrübe eksikliği, mevcut veya muhtemel riskler konularında bilgisizlik, veya tamamen gelişmiş olmamalarına bağlı olarak gelişmelerini, sağlık ve güvenliklerini tehlikeye sokabilecek herhangi bir riske karşı korunmalarını temin edeceklerdir.

Ayrıca yaş kayıtlarına bağlı olarak müsaade edilen işlerden olsalar dahi, hazırlama, tamamlama ve temizleme işleri, alkol, sigara ve bağımlılığa yol açan maddelerin üretimi ve toptan satış işleri, parlayıcı, patlayıcı, zararlı ve tehlikeli maddelerin toptan ve perakende satış işleri ile bu gibi maddelerin imali, işlenmesi, depolanması işleri ve bu maddelere maruz kalma ihtimali bulunan her türlü işler, gürültü ve/veya vibrasyonun yüksek olduğu ortamlarda yapılan işler, aşırı sıcak ve soğuk ortamda çalışma gerektiren işler, sağlığa zararlı ve meslek hastalığına yol açan maddeler ile yapılan işler, radyoaktif maddelere ve zararlı ışınlara maruz kalınması ihtimali olan işler, fazla dikkat isteyen ve aralıksız ayakta durmayı gerektiren işler, parça başı ve prim sistemi ile ücret ödenen işler, eğitim amaçlı işler hariç iş bitiminde evine veya ailesinin yanma dönmesine imkan sağlamayan işler, işyeri hekimi raporu ile fiziki ve psikolojik yeterliliklerinin üzerinde olan işler, eğitim, deney eksikliği, güvenlik konusunda dikkat eksikliği getirme ihtimali olan işler, para taşıma ve tahsilat işleri ile 4857 sayılı İş Kanununun 69'uncu maddesinin birinci fıkrasında belirtilen gece dönemine rastlayan sürelerde yapılan işlerde 18 yaşını doldurmayan işçiler çalıştırılamaz.

Yönetmeliğin eklerinde çocuk işçilerin çalıştırılabilecekleri hafif işler ile genç işçilerin çalıştırılabilecekleri işler ile 16 yaşını doldurmuş fakat 18 yaşını bitirmemiş genç işçilerin çalıştırılabilecekleri işler belirtilmektedir. Ayrıca yönetmelikte Bakanlığın bu alandaki eğitim, inceleme-araştırma, koordinasyon ve işbirliği konularında görevleri yer almaktadır.

4857 sayılı İş Kanununun "Çalıştırma yaşı ve çocukları çalıştırma yasağı" başlıklı 71'inci maddesi hükmüne aykırı hareket eden işveren veya işveren vekiline uygulanacak idari para cezası 1.343 TL'dir.

Naz Alüminyum unvanlı işyerinde çalışan O.T'nin 09.04.2014 tarihinde geçirdiğini iddia ettiği iş kazası ile ilgili olarak Esenyurt Sosyal Güvenlik Merkezine 15.04.2014 tarihinde şikayet başvurusu yaptığı anlaşılmıştır. Söz konusu işyeri ile ilgili olarak, Bakanlığımız ve Sosyal Güvenlik Kurumu kayıtlarında yapılan sorgulamalarda herhangi bir tescil kaydına rastlanmamış olduğundan adı geçen işyerinin ne zaman kanun kapsamına alındığı ve kaç işçi çalıştırıldığının tespiti yapılamamıştır.

Naz Alüminyum unvanlı işyeriyle ilgili gerekli araştırma, inceleme ve denetimlerin yapılabilmesi için Sosyal Güvenlik Kurumunca 05.05.2014 tarihinde müfettiş görevlendirilmiş olup gerekli incelemeler devam etmektedir.

2013 yılında yapılan teftişler sonucu; 4857 sayılı İş Kanununun "Çalıştırma yaşı ve çocukları çalıştırma yasağı" başlıklı 71'inci maddesine muhalefet eden 49 işyerine 59.022 TL idari para cezası uygulanmıştır. Yapılan teftişlerde uygun işte veya çalışma sürelerine uyulmayan işyerlerinde çalıştığı tespit edilen çocukların, çalıştırılmaktan alıkonulması için valiliklere gerekli bildirim yapılmıştır.